
ETKİLEŞİM (KİMYA 10)
Temanın 2 bölümü vardır:
1- Kimyasal Tepkimeler
2- Gazlar
Yıllara Göre Soru Sayısı (AYT)
| Yıl | 2032 | 2031 | 2030 | 2029 | 2028 |
| Soru Sayısı |
GEREKLİ BİLGİLER
- Fiziksel Olay:
- Maddenin sadece dış görünüşü değişir.
- Kimyasal Olay:
- Maddenin özü değişir, bambaşka bir madde oluşur.
- Sembolik Gösterim:
- Elementlerin birer sembolü vardır: H, O, S, Na, Fe…
- Asitler ve Bazlar ve pH Kavramı:
- Asitlerin tadı ekşidir, bazların tadı acıdır.
- Kütlenin Korunumu Kanunu:
- Kimyasal tepkimelerde toplam kütle değişmez.
- Atom ve Molekül:
- Her elementin kendi atomları vardır. Kovalent bağ kurmuş atom topluluğuna molekül denir.
- Gaz:
- Maddenin en düzensiz halidir.
ÜNİTENİN BÖLÜMLERİ
1.1. Kimyasal Tepkimeler
Anlatılacak Başlıklar*:
- Kimyasal Tepkimelerin Oluşumu
- Kimyasal Değişim
- Kimyasal Tepkimeler
- Kimyasal Tepkimelerin Oluşum Sürecini Modelleme
- Kimyasal Tepkime Türleri
- Çökelme Tepkimeleri
- İndirgenme-Yükseltgenme Tepkimeleri
- Asit-Baz Tepkimeleri
- Mol Kavramı
- Saf Maddelerin Ölçülebilir Özellikleri
- Kimyasal Tepkime Denklemlerinin Denkleştirilmesi
- Kimyasal (Sitokiyometrik) Hesaplamalar
1.2. Gazlar
Anlatılacak Başlıklar:
- 1.2.1. Gazların Özellikleri ve Gaz Yasaları
- Gazların Özellikleri
- Gaz Yasaları
- Basınç-Hacim İlişkisi (Boyle Yasası)
- Sıcaklık-Hacim İlişkisi (Charles Yasası)
- Sıcaklık-Basınç İlişkisi (Gay-Lussac Yasası)
- Hacim-Madde Miktarı İlişkisi (Avogadro Yasası)
- 1.2.2. Gazların Kinetik Moleküler Toerisi
- 1.2.3. İdeal Gaz Yasası
- 1.2.4. Graham Difüzyon ve Efüzyon Yasası
- Efüzyon ve Difüzyon
NELER ÖĞRENECEĞİZ?
Kimyasal Tepkimeler
1. Kimyasal Tepkimelerin Oluşumu
- Kimyasal tepkimeler esnasında tanecikler yeniden düzenlenir.
- Tepkimelerin oluşumunu anlamak için çeşitli gösterimler kullanılır.
- Gaz çıkışı
- Katı oluşumu
- Renk değişimi
- Koku/tat
- Isı/ışık
2. Kimyasal Tepkime Türleri
- Çökelme tepkimeleri
- İndirgenme-yükseltgenme tepkimeleri
- Asit-baz tepkimeleri
3. Kimyasal Tepkime Denklemlerinin Denkleştirilmesi
- Kimyasal tepkimelerde atom cinsi ve sayısı ile toplam kütle korunur.
- Genellikle en kalabalık atom grubunun önüne 1 tam sayısı getirilir.
- H ve O dışındaki atomlar öncelikli denkleştirilir.
- Moleküler elementlerin önüne kesirli sayı gelebilir.
4. Mol Kavramı
- Mol, bir miktar birimidir ve maddenin belirli bir miktarındaki atom veya molekül sayısını belirlemeye yarar.
- 1 mol 6,02×1023 tanecik içerir.
- 6,02×1023 sayısına Avogadro sayısı denir ve bu sayı NA sembolü ile gösterilir.
- Kimyasal Tepkime Denklemlerinin Denkleştirilmesi
- Kimyasal tepkimelerde atom cinsi ve sayısı ile toplam kütle korunur.
- Genellikle en kalabalık atom grubunun önüne 1 tam sayısı getirilir.
- H ve O dışındaki atomlar öncelikli denkleştirilir.
- Moleküler elementlerin önüne kesirli sayı gelebilir.
- Mol, kütle ve tanecik sayısı arasında ilişkiler kurar.
5. Kimyasal (Stokiyometrik) Hesaplamalar
- Tepkime denklemi denkleştirilmelidir.
- Stokiyometrik katsayılar mol ile ilişkilendirilir.
- Katsayılar arası oran kurularak kütle veya tanecik miktarlarına geçiş yapılır.
Gazlar
1. Gazların Özellikleri ve Gaz Yasaları
- Genleşebilir.
- Sıkıştırılabilir.
- Homojen dağılarak bulunduğu ortama yayılır.
- Bulunduğu kabın şeklini ve hacmini alır.
- Kabın her yerine eşit basınç uygular.
- Yoğunlukları katı ve sıvılara göre genellikle düşüktür.
- Boyle Yasası
- Sabit sıcaklıkta bir miktar gazın basıncı ile hacmi ters orantılıdır.
- Charles Yasası
- Sabit basınç altında belirli bir miktar gazın hacmi ile mutlak sıcaklığı doğru orantılıdır.
- Gay Lussac Yasası
- Sabit hacimli belirli bir miktar gazın basıncı ile mutlak sıcaklığı doğru orantılıdır.
- Avogadro Yasası
- Sabit sıcaklık ve basınçta bir gazın mol sayısı ile hacmi doğru orantılıdır.
2. Gazların Kinetik Moleküler Teorisi
- Gazların hacimleri bulundukları kabın hacminin yanında ihmal edilecek kadar küçüktür. Bu nedenle gaz hacmi kabın hacmi olarak alınır.
- Gazların ortalama kinetik enerjileri mutlak sıcaklıkla doğru orantılıdır. Aynı sıcaklıkta tüm gazların ortalama kinetik enerjileri eşittir.
- Gazlar birbirleriyle ve kabın çeperleriyle esnek çarpışma yapar.
- Gaz tanecikleri arasındaki itme ve çekme kuvvetleri ihmal edilir.
3. İdeal Gaz Yasası
- PV = nRT
4. Graham Difüzyon ve Efüzyon Yasası
- Mol kütlesi küçük olan tanecik daha hızlı yayılır.
- Sıcaklık arttıkça moleküllerin ortalama kinetik enerjileri arttığı için hızları artar.