ÇEŞİTLİLİK (KİMYA 10) → 1. Bölüm

Koligatif Özellik Ne Demektir?

• Koligatif özellik:
  • Çözeltilerde çözünenin türüne değil tanecik sayısına bağlı olarak değişen özelliklere koligatif özellikler denir.
• Çözeltilerderki toplam tanecek sayısı hesaplanırken:
  • Elektrolit çözeltilerde katyon ve anyonların sayısı ayrı ayrı hesaplanarak toplanır.
  • Moleküler çözeltilerde ise moleküllerin sayısıdır.

Örnek:

Aşağıdaki madelerin suya vereceği toplam tanecik sayılarını hesaplayınız.

I) 2 mol C₂H₆O

II) 4 mol NaCl

III) 3 mol C₆H₁₂O₆

IV) 0,4 mol HCl

Başlıca koligatif özellikler:

1. Kaynama Noktası Yükselmesi
2. Donma Noktası Düşmesi

Örnek:

I. 2 mol NaCl
II) 4 mol NaCl
III) 0,1 mol NaCl

Yukarıcaki maddeler 2 litre suda çözülerek ayrı ayrı çözeltiler hazırlanıyor.

Buna göre bu çözletilerin kaynama ve donma noktalarını karşılaştırınız.

• Uçucu olmayan bir katı, saf çözücüde çözündüğünde çözünen tanecikleri sıvı yüzeyinden buharlaşmaya çalışan çözücü taneciğine engel olur.
• Bu nedenle oluşan çözeltinin buhar basıncı saf çözücünün buhar basıncından daha düşüktür.
• Böylece çözeltinin kaynama noktası saf çözücünün kaynama noktasından daha yüksek olur.

X ile Y uçucu olmayan ve suda çözünebilen katılardır. Yanda verilen grafik, 1 atm dış basınçta maddelerin 1 molleri suda çözündüğünde oluşan çözeltilerin kaynama noktalarını göstermektedir. Grafikteki a harfi birim sıcaklığı temsil etmektedir.

Grafikte X ve Y ile temsil edilen bileşikler için formül öneriniz.

• Donma maddenin daha düzenli bir fiziksel hâle geçişidir.
• Bu olayda sistemden enerji uzaklaşır.
• Çözeltiler çözücülerden daha düzensiz olduklarından düzenli hâle gelebilmeleri için sistemden daha çok enerji uzaklaşmalıdır.
• Bu nedenle çözeltilerin donma noktası çözücülerin donma noktasından daha düşüktür.

Örnek:

Koligatif özellikler ile ilgili aşağıda verilen ifadelerden hangisi doğrudur?

A) Çözeltilerin kaynama noktası çözeltiye ilave edilen maddenin türüne değil tanecik sayısına bağlıdır.

B) Bir çözücüde çözünen madde miktarı arttıkça çözeltinin donma noktası yükselir.

C) Çözeltilerin donma noktası çözeltiye ilave edilen maddenin tanecik sayısına değil cinsine bağlıdır.

D) Çözeltilerin kaynama noktası, çözeltideki madde miktarı arttıkça sürekli artış gösterir.

E) Kaynama noktasındaki artış miktarı her zaman donma noktasındaki azalma miktarına eşittir.

Örnek:

Eşit kütlede su içeren dört ayrı beherglasa NH₄Cl, Mg₃(PO₄)₂, Al₂(SO₄)₃ ve KBr maddelerinden birer mol ayrı ayrı ekleniyor.

Çözeltilerin donma ve kaynama noktalarını kıyaslayınız.

Örnek:

Aşağıdaki çözeltilerin kaynama noktalarını karşılaştırınız:

I) 100 mL suda 0,1 mol NH₄Cl çözelerek hazırlanan çözelti

II) 400 mL suda 0,8 mol Mg₃(PO₄)₂ çözülerek hazırlanan çözelti

III) 200 mL suda 0,2 mol Al₂(SO₄)₃ çözülerek hazırlanan çözelti

IV) 200 mL suda 1 mol KBr çözülerek hazırlanan çözelti