
ETKİLEŞİM (KİMYA 9)
Temanın 2 bölümü vardır:
1- Kimya Hayattır
2- Atomdan Periyodik Tabloya
Yıllara Göre Soru Sayısı (AYT)
| Yıl | 2032 | 2031 | 2030 | 2029 | 2028 |
| Soru Sayısı |
GEREKLİ BİLGİLER
1. Laboratuvarda Uyulması Gereken Güvenlik Önelmleri
Kılık Kıyafet Kuralları

Laboratuvar Kuralları
- Önlük giyilmeli.
- Kapalı ayakkabı giyilmeli
- Eldiven takılmalı
- Deneye göre koruma gözlüğü takılmalıdır.
- Saçlar toplu, tırnaklar kesilmiş olmalı
- Kontak lens bulunmamalıdır.
- Yüzük, bilezik gibi takılar çıkarılmalıdır.
Laboratuvar Malzemelerinin Kullanım Kuralları

Pipet ile Puar Kullanımı
Kimyacının Koklaması
- Kırık, çatlak ve kirli cam eşyalar kullanılmamalıdır.
- Kimyasal maddeler koklanmamalı ve tadına bakılmamalıdır.
- Spatül veya pipet, temizlenmeden başka bir madde için kullanılmamalıdır.
- Sıvılar puarla çekilmelidir.
- Derişik asit üzerine su eklenmemelidir.
- Kimyasal cilde temas ederse bol su ile yıkanır.
- Yanabilen maddeler açık aleve yakın tutulmamalıdır.
- Cıva ile çalışılmamalıdır.
- Deney devam ettiği sürece başında durulmalıdır.
- Kimyasalların etiketlerine zarar verilmemeli, etiketleri bozulmuş ambalajlar kullanılmamalıdır.
- Eldivensiz, kimyasallara temas edilmemeli.
Bilmemiz Gereken Kurallar

- Deney öncesi bilgi edin.
- Yiyecek, içecek getirilmemeli, sakız çiğnenmemelidir.
- Kesinlikle şaka yapılmamalıdır.
- Cep telefonu kullanılmamalıdır.
- Atıklar, kimyasal atık çöplerine atılmalıdır.
- Deney bitiminde, gaz ve elektrik bağlantıları kapatılmalıdır.
- Deney malzemeleri temiz bırakılmalıdır.
- Öğretmenin onayı olmadan bir iş yapılmamalıdır.
- Bir tehlike durumunda öğretmene haber verilmelidir.
- Tehlike anında aranacak numara 112 dir.
2. Temel Güvenlik Uyarı İşaretleri



3. Asitler ve Bazlar
Kuvvetli ve Zayıf Asitler
- Kuvvetli asitlerin pH değeri sıfıra yakındır.
- Kuvvetli asitler şunlardır:
- HCl (Hidroklorik asit)
- HBr (Hidrobormik asit)
- HI (Hidroiyodik asit)
- HNO3 (Nitrik asit, kezzap)
- H2SO4 (Sülfürik asit, zac yağı, akü asidi)
- HClO4 (Perklorat asidi)
- Kuvvetli asitlerin kimyasal türleri, suya atıldıklarında %100 iyonların ayrışırlar.
- Kuvvetli asitler şunlardır:
- pH değeri 7’ye daha yakın olan asitler zayıftır.
- Zayıf asitlerden bazıları şunlardır:
- HF (Hidroflorik asit)
- HCN (Hidrojen siyanür)
- H2S (Hidrojen sülfür)
- HCOOH (Formik asit, karınca asidi)
- CH3COOH (Asetik asit, sirke asidi)
- H2CO3 (Karbonik asit)
- H3PO4 (Fosforik asit)
- Suda, çok düşük bir oranda iyonlarına ayrışırlar.
- Bu yüzden, suya çok az H+ iyonu verirler.
- Zayıf asitlerden bazıları şunlardır:
Kuvvetli ve Zayıf Bazlar
- Kuvvetli bazların pH değeri de 14’e yakındır.
- Kuvvetli bazlar genellikle 1A ve 2A metallerinin bazlarıdır ve şunlardır:
- NaOH (Sodyum hidroksit)
- LiOH (Lityum hidroksit)
- KOH (Postasyum hidroksit)
- Sr(OH)2 (Stronsiyum hidroksit)
- Ca(OH)2 (Kalsiyum hidroksit)
- Ba(OH)2 (Baryum hidroksit)
- Kuvvetli bazların kimyasal türleri, suya atıldıklarında %100 iyonların ayrışırlar.
- Kuvvetli bazlar genellikle 1A ve 2A metallerinin bazlarıdır ve şunlardır:
- pH değeri 7’ye daha yakın olan bazlar daha zayıftır.
- Zayıf bazlardan bazıları şunlardır:
- Mg(OH)2 (Magnezyum hidroksit)
- Fe(OH)3 (Demir-III-hidroksit)
- AgOH (Gümüş hidroksit)
- NH3 (Amonyak)
- Zayıf bazların, sudaki çözünürlükleri düşüktür veya suda çözündüklerinde çok düşük bir oranda iyonlarına ayrışırlar.
- Zayıf bazlardan bazıları şunlardır:
4. Madde ve Özellikleri
Madde Nedir?
- Kütlesi, hacmi ve eylemsizliği olan her şeye madde denir.
Maddelerin Ortak Özellikleri Nedir?
- Kütle
- Hacim
- Eylemsizlik
- Tancikli yapı
- Boşluklu yapı
Maddelerin Ayırt Edici Özellikleri Nedir?
- Özkütle (yoğunluk)
- Erime ve Kaynama Noktası
- İletkenlik
- Çözünürlük
- Genleşme Kaysayısı
- …
5. İletken ve Yalıtkan Madde
İletken/Yalıtkan Madde Nedir?
- Elektriği ileten maddelere iletken madde elektriği iletmeyen maddelere de yalıtkan madde denir.
İletken Maddeler Hangileridir?
- Metaller katı ve sıvı haldeyken
- Grafit (Karbon)
- İyonik bileşikler sıvı haldeyken
- İyonal sulu çözeltiler
6. Fiziksel ve Kimyasal Değişimler
Fiziksel Değişimler
Fiziksel Değişim Nedir?
- Değişime uğrayan maddenin özü değişmez, sadece fiziksel görüntüsü değişir.
- Kimyasal türlerin arasındaki zayıf etkileşimler kopar ya da yenileri oluşur.
- Kimyasal değişimlere göre genellikle daha düşük enerji ile gerçekleşir.
Belli Başlı Fiziksel Değişimler
- Hal değişim olayları:
- Erime – donma
- Kaynama – Yoğunlaşma
- Süblimleşme – Kırağılaşma
- Yağmurun oluşması
- Buzun (H2O(k)) eriyerek su (H2O(s)) haline geçmesi:
H2O(k) → H2O(s) - Kar oluşumu
- Tuzun, asitlerin ve bazların suda çözünme olayları
- Metallerin elektrik akımın iletmesi fizikseldir.
- Barajlarda elektrik üretimi
- Kırılma, yırtılma, çatlama, ufalanması, öğütülme, şekillendirilme olayları
Buzun Erimesi – Suyun Donması
Anlatılacak Başlıklar*:
1.1. Kimya Hayattır
- 1.1.1. Günlük Hayatta Kimya
- 1.1.2. Kimyanın Alt Disiplinleri
- 1.1.3. Kimya Alanında Kariyer Olanakları
- 1.1.4. Kimyasal Maddelerin Kullanımı ve Güvenlik
- Laboratuvar Güvenlik Kuralları
- Temel Güvenlik Uyarı İşaretleri
1.2. Atomdan Periyodik Tabloya
- 1.2.1. Atom Teorileri ve Atomun Yapısı
- Bohr Atom Teorisi ve Modern Atom Teorisi
- 1.2.2. Atom Orbitalleri ve Elektron Dizilimi
- Atom Orbitalleri
- Atomlarda Elektron Dağılımı
- 1.2.3. Periyodik Tabloda Yer Bulma
- Bazı Gruplar ve Özellikleri
- Atomdan İyona
- 1.2.4. Periyodik Özellikler
- Atom Yarıçapı
- İyonlaşma Enerjisi
- Elektronegatiflik