ÇEŞİTLİLİK (KİMYA 10) → 1. Bölüm

• Derişim: Çözünen maddenin oranıdır.
  • Mesela; derişimi kütlece %10‘luk bir tuz çözeltisinin:
    • Her 100 gramında;
    • 10 gram tuz,
    • 90 gram su vardır.
• Çözeltiler ne kadar sulu ise derişimleri o kadar düşüktür, yani seyreltiktir.
• Çözeltiler hep belli bir derişimde hazırlanır ve şişesinin üzerine derişimi yazılır.
• Derişimi sayesinde, kullandığımız çözeltinin içinde kaç gram madde çözündüğünü hesaplayabiliriz.

• Tanım: 1.000.000 birim çözeltide çözünmüş madde miktarıdır.
• Çok çok seyreltik çözeltilerde kullanılır.
• Şöyle hesaplanır:

$ppm = \frac{çözünen \; maddenin \;miligramı}{suyun \; litresi \; veya \; kilogramı}$

• Formülü sevmediysen; ppm, aşağıdaki oran ile de hesaplanabilir:
  • ppm = 1 kg veya 1 L çözeltide çözünen maddenin miligramıdır.

Örnek:

12 litre suda, 36×10^-3 gram Ag⁺ iyonu tespit edilmiştir.

Buna göre bu çözeltinin derişimi kaç ppm’dir?

Örnek:

10 kg su örneğinde 0,04 g Mg²⁺ iyonu olduğu belirleniyor.

Buna göre bu su örneğinin derişimi kaç ppm’dir?

Örnek:

2 ton suda, 0,06 g NO₃^– iyonu tespit edilmiştir.

Buna göre, bu çözeltinin derişimi kaç ppm’dir?

• Tanım: 1 L çözeltide çözünmüş maddenin mol sayısıdır.
• Şöyle hesaplanır:

$M\: = \:\frac{\:n_{çözünen}\:}{V_{çözelti}}$

• Formülde:
  • M: Çözeltinin molaritesi (molar)
  • n_çözünen: Çözünen maddenin mol sayısı (mol)
  • V_çözelti: Çözeltinin toplam hacmidir. (L)
• Hatırla:
  • 1L = 1 dm³ = 1000 mL = 1000 cm³

Örnek:

0,3 mol şeker ile 600 mL şeker çözeltisi hazırlanıyor.

Buna göre bu çözeltinin derişimi kaç molardır?

Örnek:

0,05 molar 0,2 litre HCl çözeltisinde, kaç mol HCl asidi çözünmüştür?

Örnek:

117 gram NaCl ile hazırlanan 500 mL çözeltinin derişimi kaç molardır? (Na: 23 g/mol, Cl: 35,5 g/mol)

Örnek:

200 mL 4M NaOH çözeltisinde kaç gram NaOH çözünmüştür? (NaOH: 40 g/mol)

Örnek:

5,6 g KOH katısı saf suda çözünerek çözelti hacmi 2 L’ye tamamlanıyor.
Bu çözeltinin molar derişimi kaçtır? (H: 1 g/mol, O: 16 g/mol, K: 39 g/mol

• Bir sulu çözeltinin çökelme olmadan su miktarı (çözücü miktarı) değişirse derişimi de değişir.
• Su miktarı değişen bir çözeltinin son molaritesi şöyle hesaplanır:

M_ilk . V_ilk = M_son . V_son

• Formülde:
  • M_ilk: Çözeltinin başlangıç molaritesi
  • V_ilk: Çözeltinin başlangıç hacmi
  • M_son: Çözeltinin su miktarı değiştikten sonraki molaritesi
  • V_son: Çözünenin su miktarı değiştikten sonraki hacmi

Örnek:

0,8 M ve 100 mL HCl çözeltisine 300 mL su ilave edilirse derişimi kaç M olur?

Örnek:

4 g NaOH katısı ile hazırlanan 200 mL çözeltiden çökme olmaksızın 100 mL su buharlaştırılıyor.

Oluşan yeni çözeltinin molar derişimi kaçtır? (H: 1 g/mol, O: 16 g/mol, Na: 23 g/mol)