ÇEŞİTLİLİK (KİMYA 10) → 1. Bölüm

Kimyasal Çözünme

• Bir maddenin çözücü içerisinde kimyasal etkileşime girerek çözünmesine kimyasal çözünme denir.

Örnek:

• Karbon dioksit gazı suda çözündüğü zaman karbonik aside dönüşür.
  • CO_2(g) + H₂O_(s) ⇋ HCO₃^–_(suda) + H⁺_(suda)
• Amonyak bileşiğinin suda kimyasal çözünme denklemi aşağıda verilmiştir:
  • NH_3(g) + H₂O_(s) ⇋ NH₄⁺_(suda) + OH^–_(suda)

Fiziksel Çözünme

• Bir maddenin çözücü içerisinde herhangi bir kimyasal işlem olmadan çözünmesine fiziksel çözünme denir.
• İyonik ve moleküler birçok çözünme fiziksel çözünmeye örnektir.

Örnek:

• Moleküler çözünme örneği:
  • C₂H₅OH_(s) → C₂H₅OH_(suda)
• İyonal çözünme örneği:
  • AlCl_3(k) → Al³⁺_(suda) + 3Cl^–_(suda)

İyonik (İyonal) Çözünme

• İyonik bağlı bileşikler, asitler, bazlar ve tuzlar suda iyonal çözünür.
  • AlCl_3(k) → Al³⁺_(suda) + 3Cl^–_(suda)
  • MgCl_2(k) → Mg²⁺_(suda) + 2Cl^–_(suda)
  • NaOH_(k) → Na⁺_(suda) + OH^–_(suda)

NaCl Tuzunun Suda Çözünmesi:

Moleküler Çözünme

• Alkoller, karbonhidratlar (şeker, glikoz…) suda moleküler çözünür.
  • C₂H₅OH_(s) → C₂H₅OH_(suda)
  • C₁₂H₂₂O_11(k) → C₁₂H₂₂O_11(suda)

Şekerin Suda Çözünmesi

Örnek

Tuzlu su elektriği iletirken şekerli su iletmez.

Bu durumu çözücü-çözünen etkileşimleri temelinde nasıl açıklarsınız? Düşüncelerinizi yazınız.

Örnek

“Gazlı içecekler hazırlanırken CO₂ gazı, yüksek basınç altında şişelere gönderilir. CO₂ gazı ile suyun tepkimeye girmesiyle oluşan karbonik asit (H₂CO₃ ), bu içeceklere asidik özellik kazandırır.”

Yukarıdaki ifadede geçen çözünme türünü kendi cümlelerinizle açıklayınız.

Aşağıdaki yapılandırılmış gridde bileşikler verilmiştir. Kutucuk numaralarını kullanarak soruları cevaplayınız (Aynı kutucuk numarasını birden fazla cevap için kullanabilirsiniz.).

a) Hangileri suda iyonik çözünür?

b) Hangileri suda moleküler çözünür?

c) 3. kutucukta yer alan gazın

SO_2(g) + H₂O_(s) –> HSO₃^–_(suda) + H⁺_(suda)

çözünme türü nedir?

ç) Tablodaki maddelerden yararlanarak fiziksel çözünmeye ait bir çözünme denklemi yazınız.

d) CCl₄ sıvısı içerisinde hangi maddeler moleküler çözünür?

( ) Çözünme sırasında çözünen madde iyon ya da moleküllerine ayrışır ve her iyon ya da molekülün etrafı çözücü molekülleri tarafından sarılır.

( ) Kimyasal çözünmede madde, çözücüsü ile kimyasal tepkimeye girer.

( ) Yağmur sularıyla gelen karbonik asidin kayaları aşındırma süreci kimyasal çözünmeye örnektir.

( ) Amonyağın suda çözünerek amonyum hidroksidi oluşturması fiziksel çözünmeye örnektir.

( ) Kolonya çözeltisi moleküler çözünmeye örnektir.

( ) Asit, baz ve tuzların suda iyonlarına ayrışarak çözünmesi kimyasal çözünmedir.

( ) Kovalent bağlı bileşiklerin suda çözünmesine moleküler çözünme denir.

( ) Sirkelerde kullanılan asetik asit çözeltisi iyonik çözünmeye örnektir.

( ) Tuzlar suda iyonlarına ayrışarak çözünür.